asıl adres: http://www.columbia.edu/cu/tsa/tr-info/tr.donus.html
Yazan:
Erhan GULMEZ
Turkiye'ye Kesin Donus Yapanlar Icin Bilgiler
Turkiye'ye kesin donus yapanlar icin bilgiler
Ben Amerika'dan Turkiye'ye donmeye karar verdigim zaman esyalarimi
gondermek icin ne yapmak gerektigini arastirmak zorunda kaldim. Ortada
daha once bu isi yapmis olanlardan dogal olarak kimse yoktu. Tabi simdi
bazi seyleri baska sekilde yapabilirdim diye dusundugum oldu ama benim
icin gecmis ola. Bundan sonra tasinmak isteyenlere yardimi olur hic
olmazsa bir fikir verir amaciyla tasinmak icin ne yaptigimi yazip
dagitabildigim kadar genis bir cevreye dagitmayi dusundum. Sonuc bu uzun
yazi oldu.
Tasinmaya karar verince ilk olarak bagli oldugunuz konsolosluklardan
basliyabilirsiniz. Genellikle oralardan gidip gelenler olur yada
Amerika'ya gidip gelen Turk firmalarini bilirler. Bir ornek Turk deniz
nakliyat. Bu sirketin numarasini daha dogrusu onunla is yapan Amerikali
sirketlerin telefonunu konsolosluklardan bulabilirsiniz. Boyle bir
sirketin avantaji esyalarinizi direk olarak Turkiye limanlarina gonderme
olasiligi olmasi. Dezavantaji daha cok dogu kiyisindakilerin isine
yaramasi cunku New Jersey ve Houston'dan kalkiyor gemiler. Turk Hava
Yollari Kargo'yu ise 4-5 yere transfer olduktan sonra bikip
vazgectigimden bilmiyorum.
Amerika'dan tasinmanin iki asamasi var. Birincisi esyalari Amerika'dan
cikarmak. Ikincisi ise Turkiye'de gumrukten cikarmak. Hangisinin daha zor
olacagini tahmin etmek guc olmasa gerek.
Esyalari Amerika'dan gonderirken kullanabileceginiz uc yol var.
1. US MAIL:
En kolay yol bu ama biraz ugrastirir. Ben daha cok kitap postalamak icin
kullandim. Kitap ve recordlar icin ozel rateleri var. Yani surface
gonderince. Ucakla gonderince de ozel rate olabilir ama kitaplarin
gitmesinde bir acelem olmadigi icin genellikle surface yolladim. Ucakla,
yilbasi gibi tatil donemlerindeki gumruk muafiyetinden yararlanmak icin
bir iki sey gondermistim. CD Player falan gibi seyler. Karakoy
gumrugundeki memurlara radyo ile ilgili bir sey olmadigina inandirdiktan
sonra gumruksuz aliyor kime gonderdiyseniz. Bu tur paketlerin gitmesi
benim gonderdigim zamanlarda 3 hafta tuttu. Neyse surface'la kitap
gondermeye donelim. 11 pounda kadar olan kitaplari paket edip
gonderebiliyorsunuz. Normal posta gibi. 15 poundun ustundekiler icin
once local post office'e gidip #2 SACK istiyorsunuz. Birde adres yazmak
icin TAG istiyorsunuz. Genellikle post office'tekiler biliyor ne
istediginizi. Bazan acemiler cikmiyor degil. Her torbaya koyacaginiz
kitap 66 poundla sinirli saniyorum. Torbaya koyacaginiz agirligi
Turkiye'de alacak olana gore dusunup koymanizda yarar var. Bu tur postayi
eve kadar getirmeleri gerektigi halde bazi postanelerde araba yok diye
gelip alin diyebiliyorlar. Torbaya koyacaginiz kitaplari gelisiguzel odun
doldurur gibi doldurmanizi onermem. Once cok saglam bir sekilde
kutulamaniz lazim. Simdiye kadar gonderdigim torbalardan cikan kutulardan
saglam kalanini gormedim. Neme karsi biraz onlem almanizda yararli olur.
Kitaplari torbalamak gibi. Belki torba ve kutunun agirligindan dolayi bir
kac pound fazla olur agirlik ama daha guvenli olur. 92 yazindaki fiyat
72 sentti her pound icin. Bu torbayla 15 pound uzerinde gonderince. 11
pound altinda olunca biraz daha fazla sanirim. Peki 11 le 15 pound
arasinda olursa ne olur diyeceksiniz. Eger kurallar degismediyse oyle bir
paketi gonderemiyorsunuz. Bu yolla gonderince kutu ve torbanin
agirligindan dolayi pound basina 1 dolara yaklasiyor. Bu fiyat gemiyle
gondermenin fiyatina yakin ya da biraz dusuk olabilir esyanin miktarina
gore. Bu yolun avantaji Turkiye'de gumrukle ugrasmamak. Dezavantaji ise
sigorta falan yaptiramamaniz. Kaybolursa ustune bir bardak soguk su
icmekten baska yapacak yok. Simdiye kadar degisik zamanlarda 20 civarinda
boyle cuvalla kitap yolladim hepsi yerine gitti. Kaybolan olmadi. Esyaniz
cogunlukla kitapsa baska bir sey yoksa en iyi yol bence bu olur. Ucakla
gondermek isterseniz ve de US MAIL disinda UPS, Federal Express, DHL gibi
sirketleri kullanirsaniz o zaman gumrugun tam mevzuatiyla ugrasmaniz
gerekebilir. Ayrica bu yolla gonderince, ozellikle kitaplar icin, mail
olarak islem gordugunden Amerika'dan cikarkende export islemleri gerekmiyor.
2. Deniz yoluyla:
Sanirim cogu kisinin kullandigi yol bu. Genellikle en ucuz ve guvenilir
nakliye yolu. Guvenilirden sigorta yaptirabilmeyi demek istiyorum. Bu
yolla gonderirken gene cevredeki tanidiklardan baslamakta yarar var. Eger
dogu kiyisindaysaniz ya da oraya yakinsaniz Turk Deniz Nakliyati
ogrenebilirsiniz. Ama local bir sirket bulmak icin yellow pages yeterli.
Biraz fiyat arastirmasi yapmaniz lazim. Gemide onemli olan hacim.
Agirlik ancak gemiye kadar olan tasimada farkedebiliyor. Los Angeles'ta
benden 50 dolar kadar kendi warehouselarina tasimak icin 100 dolarda
limandaki warehouse'a tasimak icin aldilar. 2000 pound kadar agirlik.
Crate edildikten sonra bir 500-600 pound daha artmistir. Gemiyle
gonderirken esyalari mutlaka crate ettirmelisiniz. Kutu kutu gondermek
hem esyalarin yolda neme karsi korunmalarini azaltir hemde aradan bir iki
kutu kaybolmasi cok daha kolay olabilir. Crate'lerin etrafina birde celik
cember cekilmesi guvenligi artirir. Butun bunlarin pazarligini shipping
company esyalari evden almadan yapmakta yarar var ama esyalari kendi
warehouse'larina goturmeden kesin bir sey soylemezler. Onun icin toplam
bir rakam yerine rate quote edenler yani cubic feet basina su kadar
diyenler fazla bir oynama yapmayacak demektir. Gerci gene hacimi
hesaplarken kendi kafalarindan bir rakamlar cikarip sisiriyorlar. Bu
isleri yapan sirketleri yellow pages'da ararken FREIGHT FORWARDING adi
altinda bakmalisiniz. Evden eve nakliye, mayflower, Bekins falan gibi
sirketler daha fazla istiyebilirler. Gerci freight forwarder'larin cogu
da araci. Yaptiklari is crateleri hazirlamak, esyanizi evden alip
paketliyip, crateliyip gemiye veren sirkete vermek. Asil ana sirketi
bulabilirseniz daha iyi bir deal bulabilirsiniz ama alacaginiz servis de
azalir herhalde. 92 yazi icin fiyatlar soyleydi. Evden alip warehouse'a
goturmek icin pound basina 6-7 cent. Ordan limana goturmekte ayni. Tabi
sirketine gore degisebilir extra seylerde yaptik diyip sisirebilirler.
Tasima ucreti cubic feet basina 7-8 dolar. Crate yapmak cubic feet
basina 2-3 dolar arasi. Fiyatlar esyanin miktarina gore degisebiliyor.
Esya fazlalasinca rate de azaliyor. Eger esyaniz cok fazlaysa o zaman
bir container almayi dusunebilirsiniz. Container TIR'larin arkasina
takilan kasalara deniyor. Tipik boyut 8x8x20 cubic feet. Bazi yerlerde
kucukleride oluyor galiba ama ben bulamadim. Bu container'in tasimasi
2500 dolar civarindaydi. Hesaplarsaniz parca parca verince alacaginiz
rate'in ucte biri. Insurance ise koydugunuz degerin yuzde 2-3.5'u
arasinda degisiyor. Yani cok degerli esyaniz varsa bu yolla gondermek
bayagi pahaliya cikabilir. O zaman ucakla gondermeyi dusunebilirsiniz.
Tabi ucakla yollayinca crate'lerin boyutlarinda biraz kisitlamalar
oluyor. Gemiyle yollayinca boyutlar pek sorun degil. Container'in icine
sigabilecek her crate olabilir. Container'larin 8x8 feet kesiti
oldugunu dusununce bunun pek sorun olmayacagini anlarsiniz herhalde. Son
olarak Amerika'daki gumruk islemleri icin 50 dolar fix bir sey
aliyorlar. Export islemleriyle siz ugrasmiyorsunuz yani. Ilgili butun
kagitlari almaya bakin. Eger son anda yapiyorsaniz bu isleri o zaman
sizin adresinize postaliyorlar ama tabi bu biraz onlarin keyfine kaliyor.
Almaniz gereken kagitlar insurance policy ve Bill of Lading. Bu Bill of
Lading'in orijinaliyle (Turkiye'de konsimento diyorlar) esyanizi
aliyorsunuz Turkiye'ye gelince. Benim esyalarin gelmesi tam 2 ay aldi
Los Angeles'tan Istanbul'a. Dogu kiyisindan daha cabuk olabilir. Tabi bu
zaman orada gemiye konus tarihinden Haydarpasa gumrugune gelmesi icin
gecen zaman.
3. Hava yolu:
Hava yoluyla gonderme eger esyalarinizin degeri fazlaysa insurance'tan
edeceginiz kar tasimadaki fazla ucreti karsiliyorsa dusunulebilecek bir
secenek. Gene 92 yazi icin benim buldugum rate kilo basina 2.35 dolar.
Ucakta belli bir density'nin altinda olan esyalar icin hacim, ustunde
olan esyalar icin agirlik uzerinden para aliyorlar. Bu density'nin tam ne
oldugunu ogrenemedim. Hava tasimaciligindakilerin jargonuna gore bu
density'nin altina dusen esyalar volume out ediyormus. Ama benim
cikardigim sonuca gore bu density 10 pound/cubic feet. Burada da gene
crate yaptirmada yarar var. Crate yaptirinca daha derli toplu oluyor ve
hava alaninda aradan bir iki kutu kaybolmasi soz konusu olmuyor. Yalniz
burada crate'lerin boyutu onemli cunku ucaklarin kargo kapilari
degisebiliyor. Eger sizin sirkette bu isle ugrasan kisi yeterli
arastirmayi yapmamissa crateleri yeniden yaptirmaniz gerekebilir benim
durumumda oldugu gibi. Ben Los Angeles'ta bir Customs Broker bulmustum.
Crate'leri hangi boyutta olmalari gerektigini sormustum ama bana
verdikleri cevap boyutlarin onemli olmadigi idi. Bende elimdeki kutulari
uygun bir sekilde kumeleyerek iki crate yaptirdim ve bu sirkete verdim.
Turkiye'ye geldikten sonra onlardan aldigim dolayli bir haberle
crate'lerden birinin buyuk oldugunu ogrendim. Maximum 64 inc olmasi
gerekiyormus Los Angeles'taki British Airways agent'ina gore. Sorun
Londra Istanbul arasindaki Airbuslarin kargo kapasitesinin ufak
olmasindan doguyor. 110 dolarlik telefon ve 75 dolarlik extra crating
ucretinden sonra benim sayilari uce cikan crateler yola cikti. Londra'da
bu seferde ordaki BA agent'i tarafindan ikinci crate'inda buyuk oldugu
soylendi. Cunku Londra Istanbul arasindaki Airbus Los Angeles'daki
agent'in bildiginden daha ufakmis. Ama bu sefer suc BA'de oldugundan
kendileri Turk havayollarina devretmisler. Sonucta 2-3 gunde gelebilecek
esyalar 3 haftada geldiler. Hava yoluyla gonderince insurance yuzde bir
civarinda yani gemiyle olaninkinden 2-3 kat daha az. Boyut acisindan bir
sorun cikmamasini saglamak icin crateleri 1 metre boyutundan daha buyuk
yapmamaya dikkat ederseniz yeterli olur sanirim. Customs broker'lar
disinda DHL de ayni sekilde esya tasimaciligi yapiyor ama onlarin rate'i
kilo basina 3.25 dolardi,. Ararsaniz daha ucuz rate bulabilirsiniz. Ucak
icinde container var galiba ama onlarin nasil alinabilecegini ben
ogrenemedim.
Tasinmanin birinci asamasi bu. Ikinci asama esyalar Turkiye'ye gelince
basliyor.
1. POSTA
Postayla gonderdiginiz kitaplarin gelmesi en az 1 ay en cok 3 ay
alabilir. Bu tabi Istanbul icin gecerli ve de Amerika'dan verdiginiz
yerede bagli ama Amerika icindeki yer fazla etkilemiyor. Yukarda dedigim
gibi kitaplar gumruge girmiyor. Kural olarak dogrudan eve teslim edilmesi
lazim ama bazan postaneye gidip almanizi isteyebilirler. Benim
gonderdigim kutulardan yalniz bir tanesi yolunu sasirip gumruge takilmis
ama ordada kitap oldugu anlasilinca gumruksuz verilmis. Tabi ordaki
memurlarin biraz soylenmesi ve iyilik yapiyorlarmis gibi konusmasindan sonra.
2. Deniz Yolu:
Denizyoluyla gonderdigim esyalarin gelmesi asagi yukari iki ay aldi. Bir
hafta falanda LA'deki warehouse'ta crate edilmesi ve gemiye yuklemek icin
bekledi. Dogu kiyisindan sanirim daha cabuk gelebilir. Istanbul'a gelince
esyalarimi gonderen sirketin Istanbul'daki tamsilcisi beni aradi. Bende
daha once aramistim zaten. Amerika'dan gelmeden Bill of Lading'in
originali ve kopyalarini almistim. Orda Istanbul'daki agent'in adi adresi
vardi. Burdaki agent'in pek fazla yaptigi bir sey yok aslinda. Gemiden
limandaki gumruk depolarina indirme isini yapiyor. Benim esyalarla
ilgilenen Gezair Trans diye bir sirketti. Ordinoyu vermek icin benden 660
bin lira istediler. Aslinda 200 bin lirasi ordino icin ama 300 bin liman
hizmetleri 100 bin de ardiye deyip 600 bin aldilar. 60 binde KDV.
Ordinoyu alirken Bill of Lading'in orijinalini aliyorlar. Eger
esyalarinizi doneceginize yakin gonderdiyseniz Bill of Lading'i arkadan
sizin adresinize postaliyorlar. Ordino onemli bir belge. Onunla gumruge
gidip esyanizi cikartmaya calisiyorsunuz. Bu Gezair trans'takilere
gumrukte ne yapmam gerektigini nerde oldugunu sordugumda pek fazla
aciklamada bulunmadilar. Bu is cok uzun siz nereye rusvet vereceginizi
bilemessiniz bir gumruk komisyoncusu ayarlayin bir gunde cikarsin
dediler. Konustugum adamin onerdigi gumruk komisyoncusu yegeniymis. Neyse
saka bir yana gumrukteki isler gercekten uzun ve bazan rusvet
bekledikleri icin sizi yokusa surduklerini hissediyorsunuz. Ben esyami
cikartmaya gittigim zaman biraz sans birazda o gunku ozel bir durumdan
dolayi rusvet vermeye gerek kalmadan isleri yapabildik. Ozel durumdan
kasdim o gun Ankara'dan mufettislerin gelmesi gibi bir soylenti
olmasiydi. Son bir kac is ikinci gune sarkmisti. O isler biraz yavas
gitti sanirim. O gun mufettisler yoktu herhalde. Neyse deniz yoluyla
gelen esyalarimi cikartmak icin hic rusvet vermedim. Sadece crate'leri
kamyona yukleyen bir kac kisiye 10'ar bin lira verdim. Adetmis. Sonucta
17-18 yerden imza ve muhur aldiktan sonra oradaki kooperatiften bir
kamyon kiralayip esyalarimi alabildim. Disardan kendi kamyonunuzu getirip
tasitabilirsiniz ama kooperatif uyesi olmayanlarla kavga ettikleri
oluyormus. Fiyatlari genel olarak fix. 300-400 bin arasi (kamyonet icin)
ve gidecegi yer pek fazla farkettirmiyor. Neyse simdi aldigimiz imza ve
muhurlerin listesini yaziyim. Ben biraz daha fazla oradan oraya gittim.
Cunku bir iki yerde sanirim rusvet beklediklerinden tam soylemediler
nereye gitmemi. Bir baska nedende ben esyalarin geldigini ogrenir
ogrenmez hemen gittim. Esyalarin gemiden ciktigi gunde basladim bu
islere, onun icin biraz esyalarin pesinde kosturdum gittigi depoyu bulana
kadar. Haydarpasa'daki gumruk depolari bayagi buyuk ve karisik. Bu liste
daha cok Haydarpasa daki gumruk icin gecerli ama ufak degisikliklerle her
yer icinde gecerli olmasi lazim. Yesilkoy'de de asagi yukari ayni yalniz
yapistirdiklari damga pulu daha azdi. Gumruk satis magazasinda da hic pul
yapistirmadilar.
0. Gumruge gitmeden yapilmasi gereken isler:
-Pasaportunuzun ilgili sayfalarinin ucer kopya fotokopisi.
Genellikle yazili olan tum sayfalari.
-Bekarsaniz nufus dairesinden bekarlik kagidi. Nufus dairesinde
biliyorlar ne istediginizi. Sizin yerinize anne, baba, ya da kardesiniz
de alabilir. Yeterki sizin kutuk le ilgili bilgiler ellerinde olsun.
Nufusa kayitli oldugunuz yerden almaniz gerekli bu belgeyi.
-Evliyseniz esinizin pasaportuyla gitmeniz lazim.
Pasaportlardaki giris cikis damgalari onemli. Kesin donus (naklihane
diyorlar) hakkinizi ona gore belirliyorlar. O damgalara gore en az iki
yil yurtdisinda kalmis olmak gerekiyor ve bu iki yil boyunca alti aydan
fazla Turkiye'de kalmis olmamak gerekli. Kural olarak naklihane yaptiktan
sonra alti ay Turkiye'de kalip tekrar disari cikarsaniz ve bir iki yil ya
da daha uzun sure kalirsaniz yeniden naklihane hakkiniz doguyor. Sizin
ve esinizin eski pasaportu varsa onlarida yaninizda bulundurmanizda yarar
var.
-Damga pulu. Bu yaz 6-7 tane bin liralik pul yeterliydi ama
fazladan pul bulundurmaniz da yarar var.
1. Sabah erkenden islemlere baslamanizi oneririm. Ilk once gumruk
binasinda (eski Haydarpasa askeri hastanesinin altinda (deniz tarafinda)
Zirai donatim kurumunun yaninda) ikinci katta yolcu isleri yazili odaya
gidip esyalarinizi almak istediginizi soyluyorsunuz. Orada size birer
kopya Tahakkuk belgesi ve matbu dilekce veriyorlar ve bunlarin
fotokopisini cekip getirmenizi istiyorlar. Asagida bodrumda ceken bir yer
var. Onu alip getirince ordaki memur gerekli yerleri dolduruyor ve size
ne esyalariniz oldugunu soruyor. Matbu dilekceye buyuk parca esyalari
yaziyorlar. Muzik seti TV, Video yada beyaz esya gibi seyler. Damga
pullarini tahakkuk belgesine yapistiriyorlar. Bu tahakkuk belgesinin
orijinalinin bir kopyasini ya da onayli bir ftokopisini mutlaka alin daha
sonraki esyalariniz icin. Ikinci parti esya yada gumruk magazasindan alis
veris yapinca eski tahakkuk belgelerinide istiyorlar. Burada belgeler
tamamlaninca, yani tahakkuk belgesi, matbu beyan dilekcesi ve ordinonuza
damga ve muhur vurulduktan sonra mudur muavinine gidiyorsunuz.
2. Mudur muavini pasaporta kase basip size imzalatiyor kendide
imzaliyor. Bu kasede kesin donus yaptiginiz belirten bir statement var.
Daha sonrada Tahakkuk belgesine gumruk muayene memurunun adini yazip sizi
ona yolluyor.
3. Gumruk muayene memuru esyani depolarda bul gelip kontrol edecegim
der. Esyanizi bulmak icin asagiya liman kismina inmeniz lazim. Esyaniz
geleli bir kac gunden fazla olmussa buyuk bir olasilikla gumruk deposuna
inmistir ve de liman giris kayitlari bilgisayara gecmistir. Benim
durumumda daha erken oldugu icin bilgisayara daha gecmemisti biraz daha
fazla ugrastim bulmak icin. Bilgisayara gecmisse size hangi ambarda
oldugunu bulup soyluyorlar ve o ambara gidip esyanizi buluyorsunuz. Bu
arada birinden ordino ustune havale almaniz gerekebilir benim durumumda
oyle olmustu ama benimki dedigim gibi biraz erken gittigimden biraz
dolambacli oldu. Ambar memuruda ordinonun arkasindaki ilgili yere
esyalarin durumuyla ilgili yazi yazip imza muhur gorevini yerine getiriyor.
4. Sira gumruk memurunu bulmaya kaliyor. Gumruk memurlari genellikle
gunde iki kez depolara inip muayene yapiyor. O sirada bulursaniz iyi
bulamazsaniz geri gumruk binasina cikmaniz lazim. Bu da bir dahaki
muayene cikisina kaldiniz demektir. Onun icin sabahtan erken baslamakta
yarar var. Benim esyalari bulmam ve ambara cekilmesi ogleni buldugu icin
gumruk memurunun gelip bakmasi ogleden sonraya kaldi. Gumruk memuru gelip
esyalara bakiyor. Beyaninizla esyalar tutarsa sorun yok. Hakkiniz olan
seylerden birer tane getirmisseniz bir sorun cikmaz. Oyle her seyi didik
didik edip bakma durumuda yok. Benim durumumda her crate'in bir
tarafindaki kapagi actirip bir iki kutuda bicakla bir pencere acip
baktilar o kadar. Gumruk memuru tamam dedikten sonra yukari gumruk
binasina geri donup gumruk memurunu beklemeniz gerekli. Ama baska yerlere
de gidip bakacaksa asagi kisimda ardiye ucretini yatirip oyle gitmek iyi
olabilir. Nakliye sirketine odediginiz ardiye ucreti sadece ambara konana
kadar olan kisim icin gecerli. Ambara konunca da gumrukteki ambarin
ardiye ucretini odemeniz lazim. Ben hemen geldigi gun cekmeye calistigim
icin bir gunluk ucret aldilar. 30 bin lira odedim. Burda ardiye ucretini
oderken ne gun cikaracaginizi dusunuyorsaniz o gune kadar olan ardiye
ucretini odeyin. Ornegin ogleden sonra ardiye ucretini yatiriyorsaniz o
gun esyalari cikarmak biraz zor olabilir. Onun icin ertesi gun icinde
ardiye ucretini odemekte yarar var. Cunku o gun cikaramazsaniz bir gunluk
ardiye ucreti daha yatirmanizi isterler sizden.
5. Ardiye ucretini yatirmak biraz zaman alici bir is. Once birinci
memurun onundeki kuyruga giriyorsunuz burada eldeki belgelere bakip bir
makbuz kesiyorlar. Esyanin cinsi, agirligi falan gibi seyleri yazan bir
kagit. Sonra ikinci memurun onundeki kuyruga giriyorsunuz. Kuyruga
aslinda belgeleriniz giriyor. Herkes oradaki giselerin onune yigilmis
durumda bekliyor. Herkes dedigimde gumruk komisyonculari benim gibi
esyasini cikarmaya calisan pek kimse yoktu. Ikinci memur belgelere bakip
ilk memurun kestigi makbuzun arkasina bir takim ucretler yazip belgeleri
geri veriyor. Ucuncu memurun kuyruguna giriyorsunuz. Burada memur
belgelere bakip ucretleri kontrol edip ayrica tahsilat fisi kesiyor ve
bir de vezne makbuzu istemezseniz (ya da makineyi yaglamazsaniz)
belgeleri bir kenara atiyor. Onun icin makbuzu da kesin demeniz lazim. O
makbuzla parayi vezneye yatirip ordan aldiginiz makbuz kopyasini verip
belgelerinizi alip ordan cikiyorsunuz.
6. Buradan sonra isterseniz yukari gumruk binasina cikabilirsiniz
gumruk memurunu beklemek icin isterseniz ardiye ucretini yatirdiginiz
binanin yakinindaki gumruk muhafaza ya gidip mudur yada mudur muavininden
kapiya havale alabilirsiniz.
7. Gumruk muayene memuru gelince zabit tutuyor yani muayene
sirasinda gordugu esyalari tahakkuk belgesine isliyor. (Eskiden uygun
bir sekilde gumruk muayene memurunu yerinden kaldirmadan bu stepe
gelindigini duydum ama ben gittigim zaman durum pek oyle degildi.) Ayrica
pasaportada bir seyler yaziyor. Bandrollu esya falan varsa onun miktarini
hesapliyor. (Benim Deniz yoluyla yoktu ama ucakla vardi. Bandrol
ucretinin saat dorde kadar yatirilmasi gerekiyor. Cunku Yesilkoyde vezne
kapaniyormus saat dortte) Buradada ordinonun gerekli yerine imza muhur
gorevi yapildiktan sonra sizi ust katta bilgisayar odasina yolluyorlar.
Bu arada bandrol ya da vergi cikarirlarsa yatirmaniz lazim.
8. Gumruk muayene memuru belgeleri iki paket halinde derlemis
oluyor. (Bir kopyasini ilk basladiginiz yerdeki memur alikoyuyor.)
Bilgisayar odasinda bu iki kopyalik belgeleri elinizden aliyorlar ve
ordinonun gerekli yerleri damgalanip muhurleniyor. Siz simdi elinizdeki
ordinoyla isler bitti esyami alip cikacagim diye seviniyorsunuz ve liman
cikis kapisina gidiyorsunuz ama burada Ordinoda daha bos yerler
oldugunun farkina variyorlar,
9. Konteyner kayidi
10. Gumruk muhafaza kayidi
11. Ambar kayidi
12. Bilgisayar kayidi yaptirip
13. Fahrettin bey diye orta bir yerde ne is yaptigini cikaramadigim
birinden de havale ve imza muhur aldiktan sonra is kamyon ayarlamaya
kaliyor.
14. Kooperatifcilerin burosu hemen kapinin yaninda. Orda bir kamyoncuyla
anlastiktan sonra o kamyoncu kapidan plakasini yazdirip fis aliyor.
15. Ambara gidip esyalari yukluyorsunuz. Bu arada ordino da imza muhur
basacak yer kalmadigi icin ambar muduru onu alip size Ambar cikis kagidi
veriyor. Tabi bu arada herkes ordinoya imza attigi icin hatiriniz
kalmasin diye sizede bir imza attiriyorlar. Kamyoncunun fisinide buna
ekliyorsunuz. Bu arada forkliftciye ve diger yukleyenlere de bahsis
vermek adetmis. Onuda hallediyorsunuz.
16. Kapiya gelince Ambar cikis kagidini goturup baska bir kayit
memurundan kapi cikis pusulasi aliyorsunuz. Bu arada liman cikis memuru
ve gumruk memuru kamyonun basinda bekliyorlar. Kapi cikis pusulasini
liman memuru aliyor. Gumruk memuruda pasaport soruyor. Burada mekanizmayi
biraz yaglamak gerekiyordu ama biz biraz gacir gucur ederek ciktik.
Islemlere Persembe sabahi baslamistim. Cuma sabahi saat dokuz bucuk
siralarinda esyalarla birlikte ciktik kapidan.
3. Ucakla:
Yesilkoy'de de durum asagi yukari ayni yalniz orasi biraz daha daginik.
Benim esyalar sonucta THY'lari ile Istanbul'a geldigi icin ordinoyu
onlardan aldim. Oradada 150 bin verdim ordino icin. Buradada kendim
yapmayi dusunuyordum ama hem onceki deneyimimin verdigi bezginlik hem
burasinin biraz daha kalabalik olmasindan hemde bir gumruk
komisyoncusunun biz memurlarin bizle ilgilenmesi icin bakinirken
elimizdeki kagitlari alip pullarini yapistirmaya formlari doldurmaya
baslamasi yuzunden gumruk komisyoncusuyla hallettik. Yesilkoy'de matbu
dilekce yok. Tahakkuk belgesinin fotokopisi yerine matbu formlari disarda
bir yerden birisinden satin aliyorsunuz. Burada da tahakkuk belgesinin
aslinin bir kopyasini ya da onayli fotokopisini almaya bakin. Persembe
cuma Haydarpasa'da ugrasmistim. Ucakla gelen esyalarda cumartesi
inmisti. Ordinoyu almam Pazartesi ogleni buldu. Gumruk komisyoncusu tum
yukarda saydigim islerin cogunu saat ikiden besbucuga kadar halletti. Bir
kagit daha geri gumruge verilecekti ama onuda yarin yaparim dedi. Bu
kadar cabuk olmasinin bir nedeni de Yesilkoy'un Haydarpasa'ya gore daha
kucuk olmasi. Burada da kamyoncularin kooperatifleri vardi ama gumruk
komisyoncusu bir tanidigini ayarlayip bu isi biraz daha ucuza cikardi.
Gumruk komisyoncusuna toplam 400 bin verdim. Ne THY'ye nede gumruge
ardiye ucreti odemedim ayni is gunu cikardigim icin. Gerci gumruk
komisyoncusu onun icinde bahsis verdi ama bence odemem gerekmiyordu
zaten. Burada muzik seti, komputer video gibi seyler oldugu icin gumruk
muayene memuru illa seri numaralarini yazacagim diye tutturdu. Neyseki
sadece muzik setinin amplifier'inin numarasiyla yetindi ve de numaralar
orijinal kutularinin disinda yaziliydi. Burada da crate'ler acildi yani.
Bir adet bilgisayar tam takim olarak getirme hakkiniz var. Bir 2 MB lafi
var ortada ama o daha cok yolcu beraberinde getirilince oluyor galiba.
Yani senelik vergisini odeyip getirince getirebileceginiz bilgisayarin
bellegi 2MB tan fazla olmayacak. Naklihane yapinca bir limit yok. Zaten
onu anlayabilecek kimsede pek yok gumrukte. Muzik seti, TV, Video gibi
seylerde bandrol 250 marka kadar cikabiliyor. O yuzden gemi ve ucakla
gelen esyalarimi gumrukten cekebilmem 700 dolara maloldu. Tasima
masrafida icinde olmak uzere.
Esyalarinizi gumrukten cektikten sonra gumruk satis magazalarindan esya
alabilirsiniz. Yalniz tahakkuk belgelerinde yazilan getirmis oldugunuz
esyalardan alamiyorsunuz. 91 'e kadar yokmus ama gecen yazdan itibaren
naklihane yapanlardanda az bir miktar vergi almaya baslamislar. Ufak
appliance gibi seylerden 10 mark civarinda biraz buyuk seylerden 30-40
mark. Buzdolabi, camasir makinesi gibi seylerden 110 mark vergi
aliyorlar. TVden 110 mark vergi 120 mark bandrol aliyorlar. Esyalarin
fiyatlari sanirim Avrupa'daki fiyatlara yakin ama Amerika'daki
fiyatlardan belki yuzde 40-50 fazla Buradada islemler diger
gumruklerdeki gibi yalniz bazi seyler daha gevsek bazi seylerde yok.
Ambarla ilgili seyler yok ornegin. Burasi da biraz bozulmaya baslamis
ama. Nedenide isci permisiyle yani kesin donus hakki olanlarin hakkiyla
esya cikaran dogu bank ishanindaki dukkan sahiplerinin esyalari
cikarabilmek icin rusvet vermeleri. Benimle birlikte ayni gun bir tanesi
bes kamyon esya cikartti. Naklihane 2-3 milyona, yolcu beraberi 400 bine
alici buluyormus. Yazin perminin bol oldugu zamanlarda bu fiyatlar daha
da dusuyormus. Ordaki memurlarda bu islere alistigi icin doldurulacak
belgeleri falan doldurmuyorlar git kime mal aliyorsan doldursun getir
diyorlar. Burasi gecen sene yolcu beraberi bir esya almak icin gittigim
zaman cok duzenli uygar bir yer gibi gorunmustu ama bu seneki gozlemim
tam tersi oldu. Diger gumruk yerlerinden farki kalmamis. Bildigim
kadariyla bu magazalardan Ankara ve Istanbul'da var sadece.
Esyalarinizi gumrukten cekmeniz ya da gumruk magazalarindan alis veris
etmeniz icin uc hakkiniz var. Hepsi de gumruk cunku. Benim durumumda
gumruk magazasina ilk gidisim ucuncu parti oldugu icin daha baska hakkim
kalmamisti.
Bu konudan farkli bir sey ama yurtdisinda surucu belgesi olup ta
Turkiye'de de ehliyet almak isteyenler icin de bilgi veriyim.
Yurtdisindaki surucu belgesini Turk ehliyeti alirken elinizden almiyorlar
sadece bakip size geri veriyorlar.
Gerekli belgeler sunlar.
1. Trafik sube mudurlugunden alacaginiz belgeler doldurulacak.
2. Bu belgelerin bir tanesi sabika kaydi icin havale. Onunla yada
kendi yazacaginiz bir dilekceyle sabika kaydinizi cikariyorsunuz.
3. Belgeler icin 3 + ehliyet icin 1 vesikalik fotograf.
4. Kan grubu kartinin asli ve fotokopisi. Aslini geri veriyorlar.
5. Yurtdisindaki ehliyetinizin noter tasdikli cevirisi ve asli.
Aslini bakip geri veriyorlar.
6. Diplomanizin noter tasdikli sureti. Turkce bir diploma olmasi iyidir.
7. Nufus cuzdaninin asli ve fotokopisi
8. Belgelerden bir tanesi saglik raporu. Saglik ocaginda onaylatip
getirmeniz gerekli.
9. Surucu belgesinin sinifina uygun maliye alindisi. Ehliyet icin
harc yani.
10.Belgeleri alirken verilen sari zarf.
11.Bilgisayar formu. Cevredeki fotokopicilerde bulunuyor.
Benim hatirladiklarim bunlar. Bunun disinda ufak tefek seyler de
olabilir. Bostancida yaptiracaksaniz ana binadaki 5 nolu odaya gitmeniz
gerekiyor. Ilk olarak orada belgeler kontrol ediliyor. Belgeler de
bahcedeki 4 nolu odadan aliniyor Emniyet amirine gidip havale
ettiriyorsunuz bir ust katta. Sinava girmiyorsunuz. Yurtdisindaki
ehliyetinizin sinifina uygun ehliyet sinifi veriliyor.
Maliye alindisini da buna uygun yatirmaniz gerekli. Genellikle kamyon
otobus surmuyorsaniz alacaginiz ehliyet B sinifi. Belgeler tamam olunca
bahcedeki 1 nolu yere goturuyorsunuz. Burada genellikle sabah 2 de gelip
millet kuyruga giriyormus ama bunlar daha cok ilk defa ehliyet alanlar.
Sizin durumda olanlara aksam besten sonra gel diyorlar ama bazan arada da
idare ediyorlar. Burada da son bir defa herseyi kontrol ediyorlar. 200
bin lirada para oduyorsunuz ve bir makbuz aliyorsunuz. Ehliyet uzerine
imza attiktan sonra ertesi gun 4-6 arasi gelip o makbuzla ehliyetinizi
aliyorsunuz.
Umarim bu yazdiklarim bundan sonra kesin donus yapacaklara yararli olur.
Erhan Gulmez
Bazi telefon numaralari:
Maliye ve gumruk musavirligi 1-202-332-4242 Gumruk vergisi ve mevzuati
konusunda bilgi almak icin.
Ticaret atesesi: 1-202-483-5366
Turk deniz nakliyat'in temsilcileri: 1-201-333-6600'dan Turkish Cargo
Lines'i isteyin.
Bu numarayi aramadan konsolosluktan bir check etmeniz iyi olur sanirim.
Subj: Donus yapacaklar icin
Date: Fri, 2 Oct 1992 10:37:58 EDT
Sender: The Turkish Electronic Mail List
From: tanju@GEODESY.HO.ATT.COM
Gectigimiz yaz Turkiye'ye kesin donus yapan bir arkadasim tecrubelerini
detaylica yazip yollamis. Baskalarinin da isine yarar diyerek
network'lere gecmemi istedi. -Tanju
From: gulmez@TRBOUN.BITNET
Turkiye'ye kesin donus yapanlar icin
